İsfahan’ın ara sokaklarında, neredeyse terk edilmiş gibi duran bir binanın önündeyiz. Eyvanın altındaki eski ahşap kapı sımsıkı kapalı. Birazdan, mütebessim çehreli bir adam sokağın başında beliriyor ve elindeki anahtarla kapıyı açıyor. Yol seviyesinden aşağı birkaç basamak iniyoruz. Küçük avlunun tam karşısında, turkuaz süslemeli zeminin ortasında mermer bir lahit duruyor. Yaklaşıyoruz. Kitabesi yok, ama mermer lahidin […]
Fethi Yeniden Düşünmek
Giderek daha sık duymaya başladığımız, “fetihler çağı”nın artık mazide kaldığına dair iddialı cümleler, bir yandan dünyanın -sözüm ona- “modern” hâle geldiğini vurgularken, diğer yandan bizatihi “fetih” kelimesinin kendisini itham altında bırakır. Oysa tarihe ve coğrafyaya konan ilahî yasalar bağlamında, güç mücadelelerinin mantığı ve çerçevesi hiç değişmediğinden, fetih mefhumu da çağlar üstü bir canlılığa sahiptir. Bu […]
Tesadüfe Yer Yok
Ortadoğu-Akdeniz-Afrika üçgeninde dengeleri tümüyle değiştiren Süveyş Kanalı’nı ele alıp, bu uluslararası projenin bütün boyutlarına eğilmeye çalıştık. O dönemde İngiltere, Fransa ve Osmanlı İmparatorluğu’nun rekabet sahalarından biri olan Mısır, bugün de eski öneminden hiçbir şey kaybetmeden, gündemdeki yerini korumaya devam ediyor çünkü. Günümüzde yaklaşık 1,5 milyonluk bir nüfusa sahip olan Mısır’ın İsmâiliyye şehri, 1863’te Süveyş Kanalı’nın […]
Geride kalanların imtihanı
“Şehrin en uzak köşesinden bir adam koşarak geldi ve “Ey kavmim, peygamberlere tabi olun! Sizden hiçbir ücret talep etmeyen, kendileri de hidayet yolunda yürüyen kişilere uyun!” dedi…” (Yâsîn 20-21) Çoğumuzun ezberinde olan bu ayetlerde kendisinden söz edilen Habîb-i Neccâr, vaktiyle Antakya’da yaşamış bir dülgerdi. Toplumun ekseriyetinin aksine haramlardan sakınır, eline geçen paranın çoğunu fukaraya tasadduk […]
Bir Aşinalık Daveti
Hâfız Ahmed Paşa’nın yerine 1609’da kaptân-ı deryâ olarak tayin edilen Kayserili Halil Paşa, aynı yıl içinde Akdeniz’deki ilk büyük seferine çıkmıştı. Donanma Sakız’a ulaştığında, Malta kalyonlarının Kıbrıs açıklarında görüldüğü haberi geldi. İlk istikameti Kıbrıs olarak belirleyen Osmanlı deniz kuvvetleri, düşman gemilerinin peşine düştüyse de bir netice elde edemedi. Sonraki gün yaşanan şiddetli çarpışmalar ise, Osmanlı […]
Ne Söylense Az Gelir
“Bütün hayatında rüyasını gördüğü iki seyahat var ki, bunları yapamayacak: Hindistan ve İspanya seyahatleri. Bir mektupta, bu iki seyahatten sonra neler yazacağını okuyoruz: ‘… Nasip olursa, nisan içinde İspanya’ya giderek “Elhamra” harabesini görmek, sonra İstanbul’a gelmek gibi tasavvurlarda bulunuyorum. Zannederim, çok iyi bir şey olacak. Meşhûdâtımı yazar, bir manzume vücuda getiririm. Bir Müslüman şairi için […]
Dengeyi Bulmak
Dağıstan’ın Gimri köyüne, uzun ve zorlu bir yolculuğun ardından ulaşmıştık. İmam Şâmil’in doğduğu, çocukluğunu geçirdiği ve havasını soluduğu topraklardaydık nihayet. İlk izlenimlerim, hakkında okuduklarımı teyit ediyordu: İmam’ın çelik gibi karakterini ve işgale karşı direniş azmini, köyü çepeçevre kuşatan yalçın kayalıklarla örülü sarp dağlar şekillendirmişti. Gimri, coğrafyanın fıtrata tesirini en keskin biçimde hissettiğim yerlerden biri oldu. […]
Bir Adadan Daha Fazlası…
Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı donanması Kıbrıs’ın Limasol limanına ulaştığında tarihler 2 Temmuz 1570’i gösteriyordu. Herhangi bir direnişle karşılaşmadan ertesi gün Tuzla’ya geçen 60 bin kişilik Osmanlı ordusu, adım adım ilerleyerek Lefkoşa’yı, Girne’yi ve ardından da uzun bir kuşatmanın sonucunda Mağusa’yı alarak, adanın fethini tamamlamıştı. Lefkoşa ve Mağusa’daki katedraller camiye çevrilmiş, birincisine Sultan II. Selim’in […]
Bir Devre Damgasını Vuran Aile
Osmanlı İmparatorluğu tarihinde oldukça özel bir döneme işaret eden “Köprülüler Devri”ni ele alırken, işte bu canlandırma ameliyesine tarih perspektifinden bir katkıda bulunmak istedik. Sultanların ve Osmanlı hanedanının gücüne rağmen, Köprülü ailesi nasıl bu derecede muktedir olabilmişti? Ailenin meşhur üyeleri ve bıraktıkları izler nelerdi? Köprülülerden bugüne neler kalmıştı? Sorularımızı arka arkaya sorunca, dikkat çekici cevaplara ulaştık […]
Fetihlerin Görünmeyen Yüzü
Tüm bu ve benzeri sorular, Osmanlı İmparatorluğu döneminde gerçekleştirilen fetihleri okurken genellikle aklımıza hemen gelmez. Oysa her bir sefer, kendi içinde akıllara durgunluk veren ayrıntılar barındıran dev bir organizasyondur. Eski zamanların ulaşım ve haberleşme şartlarını düşündüğümüzde, Osmanlı ordusunun hareket kabiliyetine ve yürüdüğü uzak mesafelere hayran olmamak mümkün değildir… Hayırla kalınız… Taha Kılınç Derin Tarih (Mayıs […]