Kainat’taki aslî hal, sükûnet ve istikrardır, bunu sağlayan ise, -müsbet ilmin tâbiriyle söylemek gerekirse- «tabiat kanunları »dır ki; vukuat ve şuûnat (realiteler) milyonla senedenberi hep onların muayyen çerçevesi dahilinde cereyan etmiş ve etmektedir. Dinin « sünnetullah » veyahud da « âdetullah » ismini verdiği bu kaanun ve kaidelerin istisnasız hep aynı mecrada tecelli etmesi ve değişmemesi sebepsiz değildir. Huzur, […]
Hâce Nizâmülmülk’ün Diriltici Soluğu…
İsfahan’ın ara sokaklarında, neredeyse terk edilmiş gibi duran bir binanın önündeyiz. Eyvanın altındaki eski ahşap kapı sımsıkı kapalı. Birazdan, mütebessim çehreli bir adam sokağın başında beliriyor ve elindeki anahtarla kapıyı açıyor. Yol seviyesinden aşağı birkaç basamak iniyoruz. Küçük avlunun tam karşısında, turkuaz süslemeli zeminin ortasında mermer bir lahit duruyor. Yaklaşıyoruz. Kitabesi yok, ama mermer lahidin […]
Tesadüfe Yer Yok
Ortadoğu-Akdeniz-Afrika üçgeninde dengeleri tümüyle değiştiren Süveyş Kanalı’nı ele alıp, bu uluslararası projenin bütün boyutlarına eğilmeye çalıştık. O dönemde İngiltere, Fransa ve Osmanlı İmparatorluğu’nun rekabet sahalarından biri olan Mısır, bugün de eski öneminden hiçbir şey kaybetmeden, gündemdeki yerini korumaya devam ediyor çünkü. Günümüzde yaklaşık 1,5 milyonluk bir nüfusa sahip olan Mısır’ın İsmâiliyye şehri, 1863’te Süveyş Kanalı’nın […]
Bir Aşinalık Daveti
Hâfız Ahmed Paşa’nın yerine 1609’da kaptân-ı deryâ olarak tayin edilen Kayserili Halil Paşa, aynı yıl içinde Akdeniz’deki ilk büyük seferine çıkmıştı. Donanma Sakız’a ulaştığında, Malta kalyonlarının Kıbrıs açıklarında görüldüğü haberi geldi. İlk istikameti Kıbrıs olarak belirleyen Osmanlı deniz kuvvetleri, düşman gemilerinin peşine düştüyse de bir netice elde edemedi. Sonraki gün yaşanan şiddetli çarpışmalar ise, Osmanlı […]
Ne Söylense Az Gelir
“Bütün hayatında rüyasını gördüğü iki seyahat var ki, bunları yapamayacak: Hindistan ve İspanya seyahatleri. Bir mektupta, bu iki seyahatten sonra neler yazacağını okuyoruz: ‘… Nasip olursa, nisan içinde İspanya’ya giderek “Elhamra” harabesini görmek, sonra İstanbul’a gelmek gibi tasavvurlarda bulunuyorum. Zannederim, çok iyi bir şey olacak. Meşhûdâtımı yazar, bir manzume vücuda getiririm. Bir Müslüman şairi için […]
Bir Adadan Daha Fazlası…
Lala Mustafa Paşa komutasındaki Osmanlı donanması Kıbrıs’ın Limasol limanına ulaştığında tarihler 2 Temmuz 1570’i gösteriyordu. Herhangi bir direnişle karşılaşmadan ertesi gün Tuzla’ya geçen 60 bin kişilik Osmanlı ordusu, adım adım ilerleyerek Lefkoşa’yı, Girne’yi ve ardından da uzun bir kuşatmanın sonucunda Mağusa’yı alarak, adanın fethini tamamlamıştı. Lefkoşa ve Mağusa’daki katedraller camiye çevrilmiş, birincisine Sultan II. Selim’in […]
Bir Devre Damgasını Vuran Aile
Osmanlı İmparatorluğu tarihinde oldukça özel bir döneme işaret eden “Köprülüler Devri”ni ele alırken, işte bu canlandırma ameliyesine tarih perspektifinden bir katkıda bulunmak istedik. Sultanların ve Osmanlı hanedanının gücüne rağmen, Köprülü ailesi nasıl bu derecede muktedir olabilmişti? Ailenin meşhur üyeleri ve bıraktıkları izler nelerdi? Köprülülerden bugüne neler kalmıştı? Sorularımızı arka arkaya sorunca, dikkat çekici cevaplara ulaştık […]
Fetihlerin Görünmeyen Yüzü
Tüm bu ve benzeri sorular, Osmanlı İmparatorluğu döneminde gerçekleştirilen fetihleri okurken genellikle aklımıza hemen gelmez. Oysa her bir sefer, kendi içinde akıllara durgunluk veren ayrıntılar barındıran dev bir organizasyondur. Eski zamanların ulaşım ve haberleşme şartlarını düşündüğümüzde, Osmanlı ordusunun hareket kabiliyetine ve yürüdüğü uzak mesafelere hayran olmamak mümkün değildir… Hayırla kalınız… Taha Kılınç Derin Tarih (Mayıs […]
Adi Yemen’dir…
Osmanlı İmparatorluğu’nun uzun hâkimiyeti boyunca Yemen’de kurulan düzeni, siyasî ve sosyal dengeleri, meydana getirilen kültürel mirası ve Yemen kimliğinin oluşumunda Osmanlı izlerinin payını mercek altına aldık. Sahanın birbirinden değerli uzmanları, olağanüstü bir dosyanın ortaya çıkmasını sağladılar. Hepsine müteşekkiriz. Yemen dosyamızın yayını, bu mazlum ve mahzun ülkede devam etmekte olan savaşın da en sıcak dönemlerinden birine […]
Her Hikâye Tekrarlanır
İspanya’nın kuzeybatısındaki Salamanca eyaletinde bulunan 12 bin nüfuslu Bejar kasabası, her yıl haziran ayının ilk haftasında ilginç bir törene ev sahipliği yapar: Baştan aşağı yosunlar ve yeşil renkli ağaç liflerinden oluşan kıyafetler giymiş çok sayıda insan, sokaklarda yürüyerek bütün kasabayı kat eder. Yol kenarına, evlerin balkonlarına ve Bejar’ın küçük meydanına toplanan meraklıların ilgiyle izlediği bu […]